Kontakt z redakcją: 41 274-55-12
W numerze 13 maja 2019

Po co zabawy w zderzanie hadronów?

Utarło się przekonanie, że na spotkaniach z ciekawymi ludźmi, organizowanych w miejscowej filii Pedagogicznej Biblioteki Wojewódzkiej w Kielcach przez radną Aldonę Adamczyk, nikt się nie nudzi, a ma wiele do przemyśleń.

Zderzanie hadronów było tematem spotkania słuchaczy z doktorantem Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie Kacprem Łasochą, który jest pracownikiem Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN w Genewie. W składzie elitarnego zespołu Organizacji są fachowcy z 22 państw wszystkich kontynentów, w tym 160 naukowców z Polski.  Mówił o działaniu najbardziej skomplikowanego urządzenia, jakie ludzie wymyślili, skonstruowali i uruchomili

Aby prześledzić ciekawość ludzką dotyczącą otaczającego świata, doktorant zaproponował cofnięcie się do roku 2,5 tys. p.n.e., kiedy to wielki filozof grecki Demokryt z Abdery podejrzewał, iż wszystko co nas otacza zbudowane jest z atomów. Dopiero na pocz. XX w. fizycy odkryli wewnętrzną strukturę atomów wykazując, że jednak są podzielne. Od tego czasu wpływ nauki na życie codzienne, co rusz obfituje w sensacyjne odkrycia. Dzięki badaniom prowadzonym w CERN powstało m.in. jedno z najnowocześniejszych urządzeń do leczenia nowotworów – cyklotron protonowy. Pozwala napromieniowywać nowotwór z niezwykłą precyzją, dzięki czemu można likwidować raka w oku lub mózgu, nie uszkadzając sąsiednich komórek.

To nie jest „puszczanie” zajączków lecz wykazanie ogromnego terenu zajętego przez Wielki Zderzacz Hadronów

Jednym z tematów frapującym ludzkość jest powstanie Wszechświata. Naukowcy tłumaczą to prawybuchem (?) mikroskopijnej cząstki materii, z której powstał. Ciekawość i brak pojemności ludzkiej wyobraźni powoduje pojawienie się następnych pytań: skąd wzięła się owa materia i co spowodowało jej rozerwanie i towarzyszące wybuchowi równie niewyobrażalnie wysokie temperatury.

Naukowca zaprosiła do Starachowic Aldona Adamczyk

Zatem co to są hadrony? Jest to grupa silnie oddziałujących cząstek elementarnych złożonych z kwarków – rodzaju cząstek materii, która nas otacza i jest zbudowana z protonów i neutronów, które z kolei składają się właśnie z kwarków, wreszcie z kwarków zbudowane są wszystkie hadrony. Proste, prawda? W opracowaniu teorii istnienia bozonów maczał też palce światowej sławy noblista Peter Higgs. Był to istotny, potwierdzony doświadczalnie wkład fizyka w zrozumienie istoty masy materii, a dokładniej, istnienie w próżni pola, dzięki któremu cząstki elementarne uzyskują masę – bozon Higgsa.

Oprócz stałych słuchaczy, w tym przypadku również zawodowych fizyków i matematyków, na wykład przybyli też uczniowie I LO i II LO w naszym mieście.

Marek Oziomek